یان وان ایک(یوهانس دی آیک)

Jan van Eyck(به زبان فلاندر)

(1390-1441)فلاندر-قرن 15

نقاش - مینیاتور ساز و تذهیب کار دوره ی رنسانس در اروپای شمالی است

یان وان آیک اغلب به عنوان برادر و هم طراز هوبرت وان آیک شناخته می شود

وی یک سبک غنی تزئینی برای اعلام پیام خوش بینانه ی خویش دائر بر نجات انسان ابداع کرد

پس از استاد فلمال از اولین نقاشانی بود که از رنگ روغن استفاده کرد

از اولین نقاشانی بود که مفهوم پرسپکتیو جوی را درک و بکار برد

(در این روش اثر محو کننده جو با بکار بردن رنگهای روشن -سرد - و محو شدن تصاویر نشان داده میشود)

در اثارش رسمیت دیده میشود

در خلال سال های ۱۴۲۲ تا ۱۴۲۴ خدمتکار دربار به عنوان نقاش بوده‌است

از اثارش جوانی ارنولفینی و نوعروسش-مریم مقدس و صدر اعظم رولن-مریم عذرا و کشیش -ستایش بره- تعدادی پرتره ی فراموش نشدنی از همسرش مارگارتا-پرتره ی مرد که به اشتباه پرتره ی مرد با عمامه ی قرمز لقب داده می شود-میتوان اشاره کرد

در کارهای وان ایک دید اشیا دور یا نزدیک ، آشکاری کامل دارند و تنها کیفیت رنگ ها شان سبب شناسایی آنها می شود. 

وان آیک موضوعات و پرتره هایی دینی نقاشی می کرد که در بی نظیر بودن تکنیکی و پیچیدگی ذهنی و غنی بودن سمبولیسم بی همتایند.

در پی مرگ دوک باواریا در ۱۴۲۵، وان آیک به خدمت فیلیپ سوم، دوک بورگوندی درآمد. او یک سال در لیل اقامت گزید و بعد به بروژ نقل مکان کرد و تا زمان مرگش در ۱۴۴۱ در آنجا زندگی کرد. در قرن ۲۰ اسنادی منتشر شد که نشان گر فعالیت های او در دربار فیلیپ است.



برادران وان آیک جزء اولین نقاشان هلند آغازین بودند که از رنگ روغن در صفحات چوبی نقاشی استفاده می کردند . و همچنین به جلوه های چشمگیر جدیدی برای لعاب دادن، تکنیک خیس روی خیس و تکنیک های دیگر دست یافتند. بنابراین به دلیل تسلط بر این تکنیک، به طور سنتی لقب پدر نقاشی با رنگ روغن را به او می دهند.



مریم عذرا و کشیش:

یکی از این شاخصه ها،‌ رنگ آمیزی و فرم و فضای خاصی ست که در مریم عذرا با کشیش وان در پال وجود دارد. این رنگ آمیزی و فرم و فضا نه تنها بر حسب تصادف و ذهنیت ناخود آگاه هنرمند نیست، ‌بلکه بسیار آگاهانه است و از روی معیارهای دقیقی اجرایی شده اند. در این تابلو پیکره ها و اشیاء گویی در هارمونی رنگ و خط و حجم خود را به تمامی باز یافته اند و تعریف و مفهوم مشخصی پیدا کرده اند. همه ی اشیاء و آدم ها که از طریق رنگ و نور و سایه و خط مشخص می شوند، اعم از آدم ها،‌ معماری،‌ لباس ها،‌ موزائیک ها، فرش و ... چنین اند. به عبارت دیگر گویی وان آیک همه چیز را گرد آورده تا هدف و معنا و مفهوم مشخصی را القا و باز نمایی کند. همه چیز چشم بیننده ی تابلو را به سوی مریم و کودک می برند و این یعنی مرکزیت بخشیدن به این دو پرسونا‍‍‍ژ -که در واقع پرسوناژ واحدی هستند- در اثر. مریم و کودک در شاه نشین کلیسا نشسته اند و نوعی قدرت و تمرکز نیرو را القا می کنند. القای این قدرت و تمرکز،‌ القای هبوط و حضور پروردگار نیز هست.



ارنولفینی و نوعروسش:


اثر پرتره ی آرنولفینی مربوط به جیووانی دی نیکولا آرنولفینی و همسرش است، گرچه به عنوان سند ازدواجشان تلقی نمی شود. برعکس آن چه اغلب پنداشته می شود, همسر او باردار نیست بلکه دامن پیراهنش را به نشانه ی مد آن زمان بالا گرفته.
آرنولفینی عضوی از یک خانواده ی تاجر اهل لوکای بروژ بود. زوج در فضای داخلی مجهزی نشان داده شده اند.وان آیک با امضایی آراسته نوشته «یان وان آیک این جا بود ۱۴۳۴». تشابه به گرافیتی مدرن در اینجا تصادفی نیست. وان آیک اغلب آثارش را با شوخ طبعی امضا می کرد. آینه دو فیگور را در چارچوب در منعکس می کند. امکان دارد یکی از آن ها خود وان آیک باشد.آرنولفینی دست راستش را شاید به نشانه ی سلام کردن به طرف آن ها بلند کرده.
در این تابلو خبری از قدیسان نیست ولی فضای معنویت بر صحنه حاکم است.تقریبا هر شیئی که در تابلو مجسم شده، به گونه ای، نمادی از تقدس ازدواج است.
وان آیک شدیداً به تاثیرات نور علاقه داشت و رنگ روغن اجازه ی ظریف تصویر کردن را به او می داد.



ستایش بره:


در مرکز تصویر گوسفندی وجوددارد که توسط ۱۴ فرشته احاطه شده است و در جلو آنها آبی که منشا حیات است به رودخانه کوچکی می ریزد. از سمت بالا کبوتری در حال تقدیس “بره” است که در واقع همان روح القدس می باشد. به طور کلی ۴ گروه از مردمان در چهارگوشه تصویر جمع شده اند. در گوشه پایین سمت چپ فیلسوف ها و نویسنده های کافر قبل از مسیح و نیز پیامبران یهودی هستند که البته دربین ۴ گروه فقط بعضی از افراد این گروه زانو زده اند در حالی که کتاب مقدس را در دست گرفته اند. از جزئیات لباس های این گروه میتوان فهمید که از قسمت های مختلف دنیا آمده اند.


در گوشه پایین سمت راست پرهیزکاران مسیحی هستند که در پیشاپیش آنها پاپ ایستاده است. در بالا هر دو سمت تصویر شهدای مسیحیت دیده می شود با این تفاوت که مردان در سمت چپ تابلو و زنان در سمت راست تابلو هستند. مردان مشخصا با لباس های مقدس ترسیم شده اند و زنان با شاخه ای از نخل خرما که نشانه ی شهادت است ترسیم شده اند.
نمادپردازی نیز همانند رنگ، در سراسر تابلو گسترده و مهار شده است، و این لار نیز دور کامل حکایت هبوط و نجات آدم را مجسم می سازد. دسته تای تخت مریم عذرا و سرستون های روایتی شبه ستون های پشت او اشاره ای به پیش بینی بازگشت مسیح در عهد عتیق هستند.


اثار:

مریم عذرا در کلیسا (ق.۱۴۲۵)− رنگ روغن روی چوب– ۱۴×۳۲– س.م

ستایش بره (۱۴۳۲) رنگ روغن روی تخته- کلیسای سنت باوو- گنت

بشارت (ق.۱۴۲۵-۱۴۳۰) رنگ روغن روی بوم– ۹۳×۳۷– س.م

پرتره ی نیکولو البرگتی (ق.۱۴۳۱) رنگ روغن روی تخته–کلیسای سنت باوو– گنت

پرتره ی مسیح (ق.۱۴۴۰) چوب بلوط-۳۳/۴×۲۶/۸ س.م- موزه ی گرونینگ- بروژ

پرتره ی جیووانی آرنولفینی (۱۴۳۵) رنگ روغن روی تخته-۲۹×۲۰ س.م- موزه ی اشتاتلیچ-برلین